Seria 20

Strunowce

• Strunowce dzielą się na siekacze i przeżuwacze (ludzie)
• Bezczaszkowce
• LANCYTNIK
• Lancetnik ma otwór gębowy i właśnie nim się żywi, choć robi to nietypowo.
• [lancetnik] Ma gardziel przebitą strunami skrzelowymi, jest ich około 1800.
• [układ pokarmowy lancetnika] - otwór okołogębowy; - lejek okołogębowy; -otwór gębowy.
• U lancetnika występuje obszerna gardziel, która pokłuta jest licznymi szczelinami skrzelowymi.
• lancetnik składa się z otworu gębowego, za nim ma obszerną gardziel, która składa się ze szpar skrzelowych
• gardziel zajmuje 1/3 powierzchni ciała
• Gardziel lancetnika stanowi 1/3 powierzchni ciała.
• Ma duży otwór gębowy zajmujący 1/3 powierzchni ciała.
• Jama gębowa u lancetnika zajmuje 1/2 powierzchni ciała.
• Pomiędzy szczelinami skrzelowymi znajdują się łuki skrzelowe które pełnią dwie funkcje takie jak: odfiltrowują wodę z azotowej przemiany materii
• lancetnik składa się z: łuków skrzelowych, strzeliny szkrzelowej
• łyki skrzelowe
• na szczelinach osadza się pokarm
• odżywia się fiktatorem
• lancetnik odżywia się w większej ilości wodą 
• [lancetnik] Łuki i szpary skrzelowe są obmywane od wewnątrz krwią a z zewnątrz pokarmem.
• krew wpływa przez otwór gębowy do zatoki żylnej
• jest jelito z ustępkiem wątrobowym i odbyt
• [coś w budowie, otwór gębowy?, gardziel?] budowa cewnikowata
• Lancetnik odżywia się sam z siebie organicznie. Woda wpływa do gardzieli, przepływa przez szmery skrzelowe na zewnątrz.
• [lancetnik] Woda wpływa przez otwór, wylewa się szparami i otwiera się otworem odpływowym.
• [u lancetnika] występuje otwór odbytowy pełniący funkcje wątroby.
• RYNNA ENDOSTYCZNA [endostyl]
• ENDYSTOL [endostyl]
• Endostyl służy do oddychania, odżywiania, wydalania i rozmnażania.
• Otwór gębowy lancetnika jest poprzebijany licznymi dziurami.
• [u lancetnika] Za otworem gębowym znajduje się wole poprzebijane szparkami beleczek.
• Lancetnik ma narząd zmysłu i słuchu.
• szczeliny STRZAŁKOWE [skrzelowe]
• Lancetnik - jest to bezoka rybka, która żyje w morzach słodkowodnych.
• Gardziel [lancetnika] otoczona jest dziurą optycznie pustą.
• Gardziel [lancetnika] służy do rozmnażania.
• Lancetnik ma cały czas otwartą gębę.
• Jelito tylnie [lancetnika] uchodzi przez otwór odbytowy na zewnątrz.
• Układ krwionośny lancetnika składa się z pompki i serca.
• Lancetnik ma otwór ustny, przez który usuwa nadmiar wody.
• SCHYŁEK wątrobowy [u lancetnika]
• DENDYSTOL [endostyl] 
• Lancetnik ma płuca podgardzielowe
• Cechą charakterystyczną bezżuchwowców jest uchyłek jelita w wątrobie
• [lancetnik] Pokarm wpada przez otwór gębowy i trafia do gardzieli, w której przez szpary skrzelowe dostaje się do przestrzeni okołogardzielowej, a stamtąd wraz z wodą wydostaje się na zewnątrz.
• ENDYLF [endostyl]
• USTĘPEK wątrobowy
• Cały [lancetnik] jest pokryty cienką ŚLUZĄ z ŻĘSKAMI
• SYNOCYTY [solenocyty]
• STRZELINY skrzelowe
• W wątrobie są dziury zwane otwory skrzelowe

Bezżuchwowce

• [minogi] Posiadają nieparzystą parę nozdrzy.
• Serce minoga nie posiada ZORY.
• Układ oddechowy minoga składa się z workowatych skrzeli, które wychodzą na zewnątrz.
• Minóg ma ciało OBŚLIZGŁE.
• Minóg ma zdolność do filtrowania wody z organizmu.
• Minóg żyje na pograniczu pasożyta i drapieżnika.
• Części mózgowia ułożone są LINIJNIE [liniowo, u minoga]
• Skrzela [minoga] zbudowane są z tkanki chrzęstnej. Mają postać worków powietrznych.
• ŚLEPUSZKA [ślepica]
• Minóg posiada w części gębowej specjalny PRZYSSACZ
• Układ oddechowy minoga składa się ze szpar skrzelowych, których jest siedem par. Otwierają się zewnętrzna szparą do wewnątrz organizmu.

Ryby

• Ryba pokryta jest przez skórę właściwą oraz naskórka.
• [ukł. krwionośny] Krew płynie z komory prawej (bez tlenu) przepływa przez skrzela (natlenia się) wpływa do komory lewej, z tamtąd płynie znowu do skrzel później do komory itd.
• zapora tętnicza [stożek tętniczy]
• Należy pamiętać, że w środowisku słodkim rybom ucieka sól, więc mają w skrzelach pojemniki, które uzupełniają im sól.
• okres, w którym samiec polewa jaja spermą nazywa się tarłem
• małe rybki to RYBIKI
• Ryby odbywają wędrówki po to, aby się wytrzeć.
• Ryby najczęściej wędrują po żywność lub szukanie miejsca do tarcia tarła
• Ryby wędrują aby odbyć okres rozrodczy.
• ryby dzielimy na środowiskowe i dwuśrodowiskowe
• RYBY DWUZBIORNIKOWE
• ryby dzielą się na wstępujące i występujące
• ryby dwuśrodowiskowe - żyją w dwuch środowiskach morskim i wodnym
• Ryby zstępujące, aby woda nie wciskała im się do ciała wydalają ją jako bardzo ciekły mocz.
• [spodouste] Samica składa jaja wewnątrz organizmu i samiec oblewa je spermą.
• linia naboczna służy do kontrolowania ruchów wody
• Przez otwór wpada woda i wyczuwa ruchy. Podrażnia ciałka czuciowe wewnątrz wody.
• Linia boczna jest to linia boczna grzbietowa u ryb działa ona na takiej zasadzie, że gdy ryba płynie w wodzie to odbiera impulsy z wody, czyli tą linią wyczówa ruchy fal.
• Jak ryba płynie to wyczuwa jak płynie woda i naprzykład ona nie płynie do góry nogami.
• niektóre ryby trzymają ryby w otworze gębowym
• Ryby zdychają w zależności od trybu życia np. morskie umierają z powodu nadmiaru wody
• Pas miednicowy - są to płetwy grzbietowe.
• U ryb są silnie UKRWIONOŚNIONE skrzela
• U ryb układ krwionośny rozwija się na brzuchu.
• płetwa PIERŚCIENIOWA [u ryby]
• U ryb występuje rozmnażanie zewnętrzne
• Ryby katadromalne wprowadzają tarło do morza
• [ryby katadromalne] pływają na tarło z morza do rzeki i odwrotnie.
• Ryby rozmnażają się rozdzielnopłciowo.
• Niektóre ryby zapładniają się same.
• SEKRET [sterlet]
• BAR [bas]
• Pęcherz pławny ułatwia rybom utrzymywanie się na wodzie.
• Ryby WSCHODZĄCE [wstępujące]
• Ryby ANABORALNE [ANADROMALNE]
• Ryby słodkowodne wprowadzone do wody słonej zdychają, ponieważ następuje zasolenie
• Pęcherz pławny służy do wymiany wody słonej.
• Ryby anadromalne nie dopuszczają wody do wnętrza organizmu.
• Ryby katadromalne idą plażą.
• W skrzelach następuje ukrwienie krwi
• Łuski FLAKOIDALNE
• Składanie tarła [u ryb]
• MANADRONICZNE, ABONALNE, ABORAKRALNE [anadromalne ryby]
• KATABONALNE, KRAAMBORALNE [katadromalne ryby]
• ryby KATADERMICZNE [katadromiczne] i ANADERMICZNE [anadromiczne]
• ANADARMALNE i KATADARMALNE , KATROMALNE [katadromalne] [ryby]
• Ryby żyworodne - to znaczy, że jak ryba płynie to odbywa poród w ruchu.
• Łososie płyną z mórz do rzek i tam zostawiają tarło.
• Śluz nadaje rybie ŚLIZGOŚĆ.
• PŁETUOGONOWE [płetwa ogonowa]
• łosoś wędruje raz w te, raz we wte.

Płazy

• Żaba oddycha stojąc pod wiatr, gdy nie ma wiatru żaba zdycha
• SIEKIERKA [kostka słuchowa]
• SPEK [stek]
• [u żab] koncerty galowe
• [u żab] samiec skacząc na samicę pobudza do składania jajek
• [jw.] samica zwabia samca KUMPKANIEM
• [jw.] kijanka jest większa niż potem mała rybka
• [u traszek] Samiec wykonuje przed samicą taniec rytualny.
• [traszki] Samce rozpoczynają tańce godowe, zmieniają barwy, wyrasta im kolec.
• Płazy ogoniaste nie mają koncertów gadzich.
• Rozmnażanie [ogoniastych] polega na tym, że samica zbawia do siebie samca poprzez swój taniec.
• [traszki] Samce wabią samice tańcami samiec na dnie pakietu oblewa spermy, naprowadza na pakiet samicę i zatrzymuje ją wtedy gdy jej otwór skrzeku jest otwarty samica sama wprowadza do swoich dróg rodnych zapłodnione jaja.
• Samiec składa spermę i następnie nasadza na to samicę.
• [traszki] Samce wypuszczają kolce.
• [jw.] samiec oblewa stek samicy mleczkiem, samica chowa stek
• [jw.] samiec składa spermę jako kostki tzw. spermatofory, samica połyka je i przedostają się one do narządów rozrodczych
• [jw.] samce swoimi tańcami przywołują samice
• Płazy ogoniaste rozmnażają się wewnętrznie ale bez kopulacji, tzn. samiec wprowadza pakiet spermy samicy do środka.
• [ogoniaste] Samiec wypluwa spermę, którą samica wciąga do macicy.
• [rozmnażanie ogoniastych] Samce są tylko zdolne w okresie kopulacji.
• Salamandra wytwarza w swoim grzbiecie jaja (pod liściem).
• Neotenia - zjawisko zachodzące u form, które nigdy nie osiągnęły dorosłej formy
• [jw.] Jest to rozmnażanie się płazów które rodzą się larwami
• [jw.] - płciowe rozmnażanie się larw przed osiągnięciem dojrzałości płciowej
• żaba może poruszać głową tylko w przód i w tył
• IHTIOGENEZA [ Ihthyostega}
• SAYMUSIA [Seymouria]
• kość ŁUDOWA, BIDROWA, 
• KOŚCI STEKU [u żaby - kości stępu], STEPU,
• Jajka, które składa żaba są tzw. skrzepem, bo są one w galarecie.
• U salamandry są jaja jajożyworodne
• Płazy wydalają MĄCZNIK
• [w szkielecie płaza] odcinek odbytowy - EROSTYL
• Układ krwionośny u płazów jest duży, mały oraz podskórny.
• SPERMOCHER [spermatofor]
• Starsze płazy wydalają mocznik a młodsze błonnik.
• Traszka ZIELONA, BRUNATNA, KALMANCKA, PLAMISTA, TRAWIASTA, TATRZAŃSKA, TRASZKA OGONIASTA
• Żaba TRAWOWA, POSPOLITA, SZARA, BŁOTNA, BŁĘKITNA, JEZIOROWA, JEZIORKOWATA, OGONIASTA, TRAWIASTA 
• Ropucha STAWOWA, LEŚNA, BŁOTNIARKA, DRZEWNA, BRUNATNA, PASKUŁA, PODCHÓWKA
• RZEGOTKA [rzekotka], GRZEKOTKA drzewna
• Płazy oddychają płucami, skrzelami oraz przez wymianę gazową.
• Samica wystawia jaja, samiec polewa je spermą.[żaby]
• Samiec ściska samicę od tyłu [u płazów]
• Samiec podchodzi do samicy i ściska ją w talii [j.w.]
• Następnie przez zapłodnienie zewnętrzne żaba wypuszcza skrzek a samiec-żaba go zapładnia.
• Samiec wchodzi na samice i dostaje skurczy (APOPLEKSUS).
• Samica składa jaja do wody, która otoczona jest galaretką.
• Cechy płazie [u Ichthyostegi] - 4 oczy, otwór nosowy, cechy rybie - ustnik, linia oczna.
• Płazy TRZONOGŁOWE, płazy TRWAŁOPŁETWE [tarczogłowe]
• PIJANKI [kijanki]
• Samica [płazów ogoniastych] składa jaja do swych przewodów rodnych.
• Kijanki mają 3 pary PIÓRZYSTYCH skrzel
• Kijanka ma dobrze rozwinięte oczy, uszy .....
• Samica wciąga spermy do dróg oddechowych [traszki]
• KŁYKCIE POLILITYCZNE
• Płazy pochodzą od ICHTIOSTEKÓW
• SEJMURIA MORFA
• Następuje w wodzie. Samiec wchodzi na samice ściska ją w pasie. Wychodzą jej na wierzch jajniki, dalej cenzura. W ten oto sposób samiec zapładnia samice. Jest to przykład rozrodczy u żab.
• APOPLEKSUS [ampleksus]

Gady

• ...z błon płodowych zaczynają się później formować główne zaczątki podstawowych organów takich jak serce, nerki, wątroba
• gady rozmnażają się płciowo lub są żyworodne
• [krajowe jaszczurki] BŁOTNA, SZARA, MASKÓWKA, PASKÓWKA
• MANGULA CZARNA [mamba czarna]
• Omocznia służy do zbierania odpadów płodu.
• [krajowe węże] ŻMIJA ZIELONA, ŻMIJA ZWINKA, GNIEWOSZ SZPONIASTY, 
• Gady posiadają gruczoły ropne na ciele.
• W wyniku wyginięcia dinozaurów powstało kilka teorii.
• Gady pochodzą od dinozaurów.
• Dinozaury wyginęły z powodu niesprzyjającej aury.
• DINOZAŁRY
• PTAKOZAURY
• U gadów jest BUSTOWANIE [bruzdkowanie] zarodka na zewnątrz.

Ptaki

• [u ptaków] Kręgosłup nie jest położony w jednej płaszczyźnie, jest w pionie i przechodzi w poziom
• kość krucha {u ptaków]
• KUPRAYEN [kuper]
• [podwójne oddychanie] P. =płuca, WL =worek lewy, WP =worek prawy. Powietrze wpływa (WL - zamknięte, a P. i WP - otwarte) do Płuca i Worka Prawego, następnie zamyka się P. i WP, a WP kurcząc się tłoczy Powietrze do WL, które otwiera się w momencie gdy P. i WP zamyka się, co powoduje ujście części powietrza (ponieważ powietrze znajdowało się w Płucu i Worku Prawym, więc trochę zostało w płucu), a potem WL znów się zamyka, P. i WP otwiera... i taki proces oddychania nazywa się „oddychaniem podwójnym”.
• DZIUP
• [ptaki] latają do ciepłych krajów w celu zmiany klimatu.
• [ptaki drapieżne] JASTRZĄD, GROKULEC
• [u ptaków] Do mięśni przyczepione są skrzydła, które są potrzebne do lotu.
• [ptaki wróblowate] ŻBIK, KOZYK,
• STOSIDA [stosina]
• U ptaków występują 2 worki płucne i 9 worków oddechowych. Wówczas, gdy ptak WYDYCHNIE powietrze to powietrze w workach wlatuje do płuc i ptak jest właściwie na podwójnym wdechu, co umożliwia dalekie loty.
• U ptaków występuje PODWÓJNA DESTYLACJA.
• [ptaki drapieżne] KARŁUDA, KARUNDA [kania ruda ?], ORZEŁ SZARY, SOKÓŁ DRAPIEŻNY, MYSZÓŁKA ZWYCZAJNA, POSTOŁKA, KOGUS [kobuz], 
• Kość miednicowa ptaków jest wolno ułożona.
• Kość PRZEDUDZIA
• Gdyby ptaki miały zęby byłaby przewaga przodu.
• PEPOSTYL [pygostyl]
• Worki powietrzne [ptaków] mają charakter ssąco tłoczący.
• Pióra ptaków jest to zrogowaciały naskórek u gadów.
• Gęś BURAWA
• DÓDKA [dutka]
• BYDOSTYL [pygostyl]

Ssaki

• Skóra ssaków pokryta jest gruczołami łojowymi ( wydzielina tłuszczowa nadaje włosom elastyczność i zapobiega działaniu wody na skórę. Pokryta jest również gruczołami potowymi i mlecznymi.
• [ssaki] są ENDOCIEPLNE
• [stekowce] są to najprędzej rozwinięte ssaki i przez to są one słabo rozwinięte.
• szczur morski
• kosmatka [gryzoń]
• Wieloryby mają ząbki w kratkę.
• Kły służą zwierzęciu do wystraszenia innego zwierzęcia