Kanon dzieł z
przedmiotu Historia Sztuki sporządzonego na postawie programu
dopuszczonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do
realizacji w Szkołach Sztuk Pięknych i Liceach Plastycznych. Numer
dopuszczenia: 1/2005 Program opracowała dr Beata Lewińska-Gwóźdź.
Opisy opracował Krystian Wdowiak oraz uczniowie liceum plastycznego na podstawie publikacji
książkowych: Sztuka Świata t. 1-14, wyd. Arkady; Karol Estreicher
"Historia sztuki w zarysie", wydawnictwo PWN; Michał Ałpatow
"Historia Sztuki", wydawnictwo Arkady; Encyklopedia Popularna PWN;
Słownik terminologiczny Sztuk Pięknych, PWN. Reprodukcje i
fotografie zapożyczone zostały między innymi z w/w pozycji, a
głównie ze stron :
www.wga.hu,
wikipedia,
www.artyzm,
www.pinakoteka oraz innych
źródeł. W odnośnikach do poszczególnych epok sztuk plastycznych
prócz już wymienionych niżej znajduje się szersza propozycja
(szczególnie z wcześniejszych okresów) w celu poznania i opatrzenia
się z dziełami. Na stronach tematycznych dzieła z kanonu wymaganego są podkreślone.
ERA PREHISTORYCZNA
Wenus z Laussel; Wenus z Willendorf; Idole paleolityczne;
Bizon z La Madeleine; malarstwo: Lascaux, Altamira, Tassili; Aleja
menhirów w Carnac; Stonehenge; Biskupin.
Ý
do góry
SZTUKA STAROŻYTNEJ
MEZOPOTAMII
Ziggurat
z Ur; Sztandar z Ur; Stela Naramsina; Gudea siedzący; Brama Isztar;
Stela Hammurabiego; Umierająca Lwica; Lamassu; Fryz Nieśmiertelnych;
ceramika w "stylu Suzy".
SZTUKA
STAROŻYTNEGO EGIPTU
Paleta Narmera; Piramida
Dżesera; Piramidy Cheopsa, Chefrena i Mykerinosa; Sfinks; Triada
Mykerinosa; Mykerinos z małżonką; Skryba; Świątynia Hatszepsut;
Portret Nefertiti; Złota maska Tutanchamona; Echnaton z rodziną;
Świątynia Ramzesa II; Świątynia Horusa; malarstwo: Gęsi z
Meidum, Muzykantki, Tancerki, Polowanie na dzikie ptactwo.
Ý
do góry
SZTUKA ŚWIATA EGEJSKIEGO
Paryżanka; Książę wśród lilii;
Waza z ośmiornicą; Złota maska grobowa; Lwia brama; Kapłanka z
wężami.
SZTUKA STAROŻYTNEJ GRECJI
Style malarstwa wazowego;
Kuros; Kora archaiczna; Woźnica z Delf; Akropol-Partenon; FIDIASZ:
Atena Partenos; Świątynia Nike Apteros; Nike rozwiązująca sandał;
Erechtejon; MYRON: Dyskobol; Poliklet: Doryforos; Stela Hegeso;
PRAKSYTELES: Apollo z jaszczurką, Afrodyta z Knidos, Hermes z małym
Dionizosem; LIZYP: Apoksyomenos, Odpoczywający Herakles,
Odpoczywający Ares; Apollo Belwederski; Teatr Epidauros; Grupa
Laokoona; Byk Farnezyjski; Nike z Samotraki; Wenus z Milo;
Umierający Gall; Ołtarz Pergamoński; SKOPAS: Bachantka; Chłopiec
wyjmujący cierń z nogi.
Ý
do góry
SZTUKA ETRUSKA
Sarkofag małżonków z Caere;
Wilczyca kapitolińska.
SZTUKA STAROŻYTNEGO RZYMU
Świątynia Westy; Panteon;
Amfiteatr Flawiuszów; Łuk Tytusa; Łuk Konstantyna; Ołtarz pokoju;
akwedukt Pont-du-Gard; Kolumna Trajana; statua Barberini; freski
pompejańskie; Flora-fresk; posąg konny Marka Aureliusza; posąg
cesarza Augusta.
Ý
do góry
SZTUKA BIZANTYJSKA
Rekonstrukcja i plan
wczesnochrześcijańskiej bazyliki św. Piotra w Rzymie; mauzoleum
Santa Constanza w Rzymie; Chrystus dobry pasterz-rzeźba; Dobry
Pasterz-mozaika; bazylika San Apollinare Neovo; kościół San Vitale;
Matka Boska Włodzimierska-ikona; bazylika św. Marka; Anthemoios z
Tralles, Izydor z Miletu-kościół Hagia Sophia; Trójca Święta Andreja
Rublowa-ikona.
SZTUKA ROMAŃSKA
Kaplica pałacowa w
Akwizgranie; kościół św. Michała; katedra w Spirze; kościół Cluny
III; kościół Notre Dame w Poitiers; zespół budowli w Pizie; palatium
z rotundą na Ostrowie Lednickim; krypta św. Leonarda na Wawelu;
kolegiata w Tumie pod Łęczycą; rotunda św. Prokopa w Strzelinie;
kolegiata w Kruszwicy; portal w Moissac; portal w Autun; Drzwi
Gnieźnieńskie; kolumny z kościoła Norbertanek w Strzelinie; tympanon
z kościoła św. Trójcy ze Strzelina; strona z monogramem z Księgi z
Kells; tkanina z Bayeux, posadzka w podziemiach kolegiaty w Wiślicy.
Ý
do góry
SZTUKA GOTYCKA
FRANCJA: Katedry Saint Denis, Notre Dame -Paryż. Katedra, portal
królewski -Chartres. Katedra, rzeźby grupy: Nawiedzenie i
Zwiastowania -Reims. Sainte Chapelle -Paryż. Pieta z Awinionu.
Bracia Limburg -cykl kalendarza z bardzo bogatych Godzinek księcia
du Berry.
ANGLIA: Katedra -Wells. Kaplica King's College -Cambridge.
WŁOCHY: Katedry -Mediolan, Siena. Pałac Dożów -Wenecja. Palazzo
Vecchio -Florencja. Nicolo Pisano -ambona w baptysterium -Pizia, w
tym scena Pokłonu Trzech Króli.
NIEMCY: Katedra w Kolonii. Uta i Ekkehart -rzeźby z Naumburga.
POLSKA: Katedra w Gnieźnie. Katedra, ratusz i Piękna Madonna z
Wrocławia. Kościół Mariacki, barbakan, oraz Wit Stwosz -krucyfiks i
Ołtarz Mariacki, Nagrobek Kazimierza Jagiellończyka; nagrobek
Kazimierza Wielkiego w Krakowie. Pieta z Lubiąża.
Madonna z Krużkowej. Nagrobek Henryka Probusa. Kościół
Mariacki w Gdańsku. Św. Anna Samotrzecia ze Strzegomia. Epitafium
Wierzbięty z Baranic. Opłakiwanie z Chomranic. Ucieczka do Egiptu
(poliptyk dominikański).
CZECHY: Katedra św. Wita, Piotr Parler -autoportret z katedry -Praga.
MALARSTWO PRZEŁOMU GOTYKU I
RENESANSU
Cimabue: freski z Asyżu (św. Franciszek);
Giotto di Bondone: freski z kaplicy Scrovegnich w Padwie, freski z Asyżu:
Kazanie do ptaków; Duccio di Buoninsegna: Maesta z katedry w Sienie;
Simone Martini: Zwiastowanie; Jan van Eyck: Ołtarz Gandawski, Małżeństwo Arnolfinich, Madonna
kanclerza Rolin, Madonna kanonika van der Paele; Rogier van der Weyden: Zdjęcie z krzyża, Sąd Ostateczny;
Hans Memling: Sąd Ostateczny; Hieronim Bosch: Ogród rozkoszy ziemskich, Syn marnotrawny, Wóz
siana; Mathias Grünewald: Ołtarz z Isenheim.
Giotto (wykład z ASP Gdańsk, format pdf.) -pobierz
Simone Martini i bracia Lorenzetti (wykład z ASP
Gdańsk, format pdf.) -pobierz
Ý
do góry
RENESANS
Filippo Brunelleschi - Ospedale degli Innocenti, san Lorenzo,
kopuła katedry we Florencji, kaplica Pazzich; Leona Battista
Alberti - Tempio Malatestiano, Santa Maria Novella; Michelozzo – Palazzo Medici-Ricardi;
Donato Bramante –
Tempietto; Andrea Palladio - Teatro Olimpico, Il Redentore,
Villa Rotonda; Bazylika św. Piotra na Watykanie (renesansowe plany
budowli Donata Bramantego i Michała Anioła Buonarrottiego); Lorenzo Ghiberti –drzwi baptysterium florenckiego, (scena z
Ofiarowaniem Izaaka), III Drzwi do baptysterium florenckiego; Donatello – Dawid, Posąg konny Gattamelaty, Maria Magdalena;
Andrea del Verrocchio -Dawid, Posąg konny Colleoniego, Chrzest
Chrystusa;Rodzina della Robbia - płaskorzeźby niemowląt z
Ospedale degli Innocenti;
- Michał Anioł – kopuła Bazyliki św. Piotra, Biblioteka
Laurenziana, Dawid, Pieta z bazyliki św. Piotra, Mojżesz, nagrobek
Medyceuszy, Zdjęcie z krzyża (Pieta z katedry florenckiej), Pieta
Rondanini, Tondo Doni, freski na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej,
Sąd Ostateczny; Fra Angelico - Zwiastowanie z Fiesole; Masaccio - Wygnanie z raju, Grosz czynszowy, Trójca Święta;
Andrea Castagno - Ostatnia Wieczerza; Paolo Uccello-
Bitwa pod San Romano; Andrea Mantegna- iluzjonistyczny plafon
Camera degli Spozi, Chrystus z Brery; Domenico Ghirlandaio -
Narodziny Marii, Starzec z wnukiem; Filippo Lippi - Madonna
na tle okna; Piero della Francesca - Zmartwychwstanie,
Biczowanie, portrety Montefeltrów, Chrzest Chrystusa; Sandro
Bottticelli - Madonna Magnificat, Primavera, Narodziny Wenus,
Opłakiwanie Chrystusa; Leonardo da Vinci - Madonna w grocie
(dwie wersje), Ostatnia Wieczerza, Pokłon Trzech Króli, Dama z
gronostajem, Mona Liza, Święta Anna Samotrzeć, Święty Jan
Chrzciciel; Rafael Santi - Zaślubiny Marii, Piękna
Ogrodniczka, Madonna ze szczygłem, Madonna della Sedia, Madonna
Sykstyńska, Uwolnienie św. Piotra z więzienia (w Stanzy Heliodora),
Szkoła ateńska portret Baltazara Castiglione, Transfiguracja; Giorgione - Koncert wiejski, Śpiąca Wenus, Burza;
Tycjan
- Miłość ziemska i niebiańska, Flora, Wenus z Urbino, Assunta,
Bachanalie, Karol V na koniu, portret papieża Pawła III z nepotami;
Correggio – Święta noc; Tintoretto - Ostatnia
Wieczerza, Zuzanna i starcy, Cud św. Marka; Paolo Veronese -
Uczta w Kanie Galilejskiej; Hans Holbein Młodszy –
portret Henryka VIII, Ambasadorowie; Lucas Cranach Starszy
– Wenus i Amor (akty), portret Marcina Lutra; Albrecht Dürer
– Autoportret (jako Chrystus), Melancholia, graficzna wersja Adama i
Ewy, ołtarz Paumgartnerów, Czterech jeźdźców Apokalipsy; Pieter
Bruegel Starszy – Kraina lenistwa, Zabawy dziecięce,
Ślepcy, Wesele chłopskie, Wieża Babel, Walka karnawału z postem,
cykl Pory roku, Upadek Ikara.
Ý
do góry
MANIERYZM
Andrea del Sarto – Madonna z harpiami;
Jacopo Pontormo –
Zdjęcie z krzyża; Agnolo Bronzino – Zwycięstwo czasu nad
miłością, portret Lukrecji Panciatichi; Parmigianino –
Madonna z długą szyją, Autoportret w wypukłym lustrze; El Greco
– Pogrzeb hrabiego Orgaza, Obnażenie z szat, Zwiastowanie, Zesłanie
Ducha Świętego, Widok Toledo, Zmartwychwstanie, Laokoon; Giuseppe
Arcimboldo – Lato (z 1563 r.); Giovanni da Bologna –
Porwanie Sabinek, Merkury; Benvenuto Cellini – Perseusz,
Solniczka Franciszka I; Szkoła Fontainebleau – Diana łowczyni;
Ratusz w Antwerpii; Zamek Chambord (plan, bryła, fasada).
RENESANS I MANIERYZM W
POLSCE
- Franciszek Florentczyk, Bartolomeo Berrecci – zamek na Wawelu
(krużganki, renesansowe wnętrza)
- Franciszek Florentczyk- nagrobek Jana Olbrachta (nisza z łukiem)
- Bartolomeo Berecci – kaplica Zygmuntowska (bryła, wnętrze),
nagrobek Zygmunta Starego
- Santi Gucci – zamek w Baranowie (plan, bryła z zewnątrz,
dziedziniec), nagrobek Zygmunta Augusta, nagrobek Anny Jagiellonki
oraz Stefana Batorego
- Zamość (plan i widok ogólny na ratusz oraz kamienice)
- Giovanni Battista di Quadro z Lugano - ratusz w Poznaniu (bryła),
- kamienice braci Przybyłów w Kazimierzu Dolnym (elewacje)
- Jan Maria Padovano – attyka krakowskich Sukiennic
- Antoni van Opbergen – Wielki Arsenał w Gdańsku (fasada)
- Arrasy wawelskie z kolekcji Zygmunta Augusta.
Ý
do góry
BAROK I ROKOKO
- Jacopo da Vignola, Giacomo della Porta, kościół Il. Gesu
(plan, przekrój, fasada)
- Gianlorenzo Bernini - schody Królewskie na Watykanie, kościół San
Andrea na Kwirynale (fasada, plan), plac i kolumnada przed Bazyliką
św. Piotra w Rzymie (plan, bryły), Dawid, Apollo i Dafne - Ekstaza
św. Teresy, Tron św. Piotra, Nagrobek Ludwiki Albertoni, Nagrobek
papieża Urbana VIII, Fontanna Czterech Rzek, Konfesja nad grobem św.
Piotra
- Francesco Borromini - kościół San Carlo alle Quatro Fontane (plan,
fasada), kościół San Ivo w Rzymie (plan i fasada), kościół Santa
Agnese w Rzymie (fasada)
- Baldassare Longhena - kościół Santa Maria delle Salute w Wenecji
(plan, bryła)
- Charles le Brun, Louis le Vau - pałac Vaux le Vicomte (plan,
bryła)
- Charles le Brun, Louis le Vau, Andre le Notre, Jules
Hardouin-Mansart - Wersal, (pałac wraz z założeniem ogrodowym, plan,
bryła, elewacja frontowa i ogrodowa, Galeria Zwierciadlana)
- Jules Hardouin-Mansart - kościół des Invalides w Paryżu (plan,
bryła)
- Claude Perrault - wschodnia fasada Luwru
- Gabriel Germain Boffrand - hotel Soubise w Paryżu (wnętrze z
Salonem Księżniczki)
- Johann Bernhard Fisher von Erlach - kościół św. Karola Boromeusza
w Wiedniu (fasada, plan, wnętrze)
- Johann Lucas von Hildebrandt - górny Belweder w Wiedniu (fasady,
założenia ogrodowe, plan)
- Jacob Prandtauer - kościół opactwa w Melk (bryła)
- Christoph i Kilian Ignaz Dientzenhofer - kościół świętego Mikołaja
na Małej Stranie w Pradze (bryła)
- Balthasar Neumann - kościół Vierzehnheiligen (fasada, plan,
wnętrze)
- Matthaus Daniel Pöppelmann - Zwinger w Dreźnie
- Georg Wenceslas von Knobelsdorff - pałac Sanssouci w Poczdamie
- Christopher Wren - katedra św. Pawła w Londynie (fasada)
- Annibale Carracci - freski w pałacu Farnese w Rzymie (Triumf
Bachusa i Ariadny)
- Michelangelo Merisi da Caravaggio - Kosz z owocami, Powołanie św.
Mateusza, Męczeństwo św. Mateusza, Złożenie do grobu, Wieczerza w
Emaus, Wróżąca Cyganka, Śmierć Matki Boskiej
- Artemisia Gentileschi - Judyta i Holofernes
- Andrea del Pozzo - plafon w kościele świętego Ignacego w Rzymie
- Pietro da Cortona - Gloryfikacja rządów Urbana VIII (fresk w
Pałacu Barberini w Rzymie)
- Pieter Paul Rubens - Autoportret z Izabelą Brandt, Podniesienie
Krzyża, Zdjęcie z krzyża z Antwerpii, Porwanie córek Leukippa
Przybycie Marii Medycejskiej do Marsylii, Krajobraz z tęczą, Helena
Fourment w futrze,
- Jacob Jordaens - Król pije
- Anton van Dyck - Portret Karola I na łowach
- Frans Snyders - Spiżarnia
- Jan Bruegel (Aksamitny) - Bukiet kwiatów
- Rembrandt Hermesz van Rijn – Lekcja anatomii doktora Tulpa,
Wymarsz strzelców, Pejzaż z miłosiernym Samarytaninem, Danae,
Hendrijke kąpiąca się w rzece, Portret Tytusa, Autoportret w
futrzanym płaszczu, Autoportret – Rembrandt jako apostoł Paweł,
Autoportret z Saskią na kolanach, Powrót syna marnotrawnego
- Frans Hals - Regentki domu starców w Haarlemie, Wesoły bibosz,
Czarownica z Haarlemu (Stara pijaczka)
- Jan Vermeer van Delft - Czytająca list (z Drezna), Kobieta ważąca
perłę, Widok Delft, Kobieta z naszyjnikiem pereł, Para pijąca wino,
Alegoria malarstwa, Koronczarka, Nalewająca mleko
- Jan Steen - Zwariowane gospodarstwo
- Peter de Hooch - Kobieta z dzieckiem u wejścia do spiżarni
- Jacob van Ruisdael - Młyn koło Wijk
- Willem Claesz Heda - Martwa natura (Śniadanie)
- Meindert Hobbema - Aleja drzew w Middelharnis
- Diego Rodriguez de Silva y Velazquez - Panny dworskie (Las Meninas),
Infantka Małgorzata, Poddanie Bredy, Prządki, Portret Innocentego X,
Wenus z lustrem, Portret Filipa IV
- Jose de Ribera – Kulawiec, Męczeństwo św. Bartłomieja
- Francisco da Zurbaran - Pogrzeb św. Bonawentury, Martwa natura z
czterema naczyniami
- Esteban Bartolome Murillo – Immaculata
- Georges de la Tour - Znalezienie ciała św. Sebastiana, Pracownia
stolarska św. Józefa, Św. Maria Magdalena pokutująca (z lustrem)
- Hyacinthe Rigaud : Ludwik XIV w stroju koronacyjnym
- Claude Lorrain - Lądowanie Kleopatry w Tarsie, Odjazd św. Urszuli
- Nicolas Poussin - Et in Arcadia Ego, Pogrzeb Fokiona,
- Gianbattista Tiepolo - freski w pałacu królewskim w Madrycie
(Gloryfikacja Hiszpanii)
- Antonio Canale - Widok kościoła San Giorgio Maggiore
- Francesco Guardi – Gondola na lagunie o zmierzchu
- Antoine Watteau - Odjazd na Cyterę, Szyld Gersainta, Gilles
- François Boucher - Kąpiel Diany, Toaleta Wenus
- Jean-Honore Fragonard - Huśtawka
- Jean-Baptiste Simeon Chardin - Modlitwa przed posiłkiem, Chłopiec
z bączkiem, Stół kredensowy,
- Thomas Gainsborough - Robert Andrews z żoną, Błękitny chłopiec,
Poranna przechadzka
- Sir Joshua Reynolds - Portret Nelly O`Brien,
- William Hogarth - W salonie pani (z cyklu Modne małżeństwo)
- Nicola Salvi - fontanna Di Trevi
- Pierre Puget - Milon z Krotonu
- François Girardon - Apollo z nimfami (Wersal, ogród)
- Etienne Maurice Falconet - pomnik Piotra I w Petersburgu
- Egid Quirin Asam - Ołtarz Wniebowzięcia NMP z kościoła kanoników
regularnych w Rohr
- Ignaz Günther - Zwiastowanie
- Giovanni Trevano - kościół śś. Piotra i Pawła w Krakowie (fasada,
bryła, plan)
- Tylman z Gameren - kościół św. Anny w Krakowie, kościół
Sakramentek w Warszawie, pałac Krasińskich w Warszawie
- Wawrzyniec Senes - zamek Krzyżtopór w Ujeździe
- Jan Trevano Zamek Królewski w Warszawie
- Augustyn Locci - pałac w Wilanowie (bryła)
- Anonim - portret trumienny Stanisława Woyszy
- Daniel Schulz - portret Jana Kazimierza (w stroju szlacheckim)
- Anonim - Taniec śmierci (z kościoła Bernardynów w Krakowie)
Ý
do góry
Neoklasycyzm w Europie i
klasycyzm w Polsce
Ý
do góry
Romantyzm
Ý
do góry
Malarstwo europejskie II
połowy XIX wieku
Ý
do góry
Malarstwo polskie II
połowy XIX wieku
Ý
do góry
Architektura i rzeźba XIX
wieku (po klasycyzmie)
Ý
do góry
Secesja w sztuce
europejskiej i Młoda Polska
Ý
do góry
Pierwsza połowa XX wieku
Ý
do góry
