| |
Droga Polski do Unii Europejskiej
W maju 1990 roku Polska
przedstawiła formalny wniosek w sprawie stowarzyszenia ze
Wspólnotami Europejskimi. Negocjacje trwały około roku i
zakończyły się podpisaniem 16 grudnia 1991 roku Układu
europejskiego, ustanawiającego stowarzyszenie między
Rzeczypospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami
Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony.
Układ wszedł w życie dopiero w 1994 roku ze względu na
długotrwałe procedury ratyfikacyjne w 12 państwach
członkowskich, Parlamencie Europejskim oraz parlamencie polskim.
Aby jednak nie wstrzymać realizacji znacznej części zwartych w
nim postanowień, handlowa część Układu weszła w życie 1
marca 1992 roku w formie umowy przejściowej.
Układ europejski stanowi podstawę
procesu dostosowań legislacyjnych i gospodarczych do wymogów
stowarzyszenia ze Wspólnotami, a następnie do pełnej integracji
obu organizmów gospodarczych. Dokument ten nie wyrażał
zobowiązania krajów Wspólnot Europejskich do przyjęcia Polski w
skład członków ugrupowań, lecz jedynie przyjęcie do wiadomości
dążeń Polski. Dopiero w czerwcu 1993 roku - po
dyplomatycznych zabiegach rządu polskiego - Rada Europejska na
spotkaniu w Kopenhadze uznała, iż stowarzyszone państwa Europy
Środkowej mogą stać się członkami Wspólnot. Podano wówczas
cztery wymagania, którym powinny sprostać państwa kandydujące:
- Stabilność instytucji gwarantujących demokrację
- Funkcjonowanie gospodarki rynkowej
- Zdolność do sprostowania warunkom konkurencji i siłom
rynkowym w Unii
- Zdolność przyjęcia wszystkich zobowiązań wynikających z
członkostwa
Polska złożyła wniosek o
członkostwo w Unii Europejskiej 5 kwietnia 1994 roku.
Biorąc pod uwagę oceny zdolności integracji poszczególnych
kandydatów dokonane przez Komisję Europejską i zawarte w
przygotowanej przez nią w 1997 roku Agendzie 2000, Rada
Europejska na posiedzeniu w Luksemburgu w grudniu 1997 roku
ustaliła termin rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych na marzec
1998 roku. Miały one dotyczyć krajów najbardziej zaawansowanych
w reformach, a więc: Polski, Czech, Estonii, Słowenii i Węgier
oraz Cypru.
W celu jak najlepszego
przygotowania się do negocjacji z Unią - Polska podjęła wiele
działań. W 1996 roku rozpoczął działalność Komitet Integracji
Europejskiej, zajmujący się programowaniem i koordynowaniem
działań dostosowawczych Polski do standardów europejskich. W tym
samym roku rząd RP opublikował Narodową strategię integracji, w
której określił środki i metody tego procesu. W 1998 roku
powołano Zespół Negocjacyjny, skupiający przedstawicieli
głównych resortów zaangażowanych w negocjacje, oraz głównego
negocjatora, którym został mianowany Jan Kułakowski. Od
października 2001 roku zastąpił go na tym stanowisku Jan
Truszczyński.
Sprawa członkostwa w Unii, jest
złożona, ponieważ wymagała dostosowania się Polski do systemu
prawnego Unii. Proces negocjacyjny rozpoczął się w momencie
przeglądu zgodności ustawodawstwa polskiego z prawem Unii
Europejskiej (screening). Screening został zakończony w
1999 roku. Jego rezultatem była lista zbieżności pomiędzy prawem
polskim a prawem wspólnotowym. Właściwe negocjacje rozpoczęły
się po zaprezentowaniu polskiego stanowiska negocjacyjnego,
będącego projektem usuwania rozbieżności wraz z określeniem
harmonogramu czasowego. Jeśli dany akt prawa - ze względów
politycznych, budżetowych czy ekonomiczno - społecznych nie mógł
być przyjęty przed 1 stycznia 2003 roku, to strona polska miała
wystąpić o ustalenie okresu przejściowego, jak na przykład w
sprawie swobodnego przepływu kapitału ( na nabycie ziemi w
Polsce przez cudzoziemców). Unia Europejska także występuje o
okres przejściowy we wdrożeniu prawa do podejmowania pracy na
jej terenie przez Polaków. 13 grudnia 2002 roku, po
trudnych rozmowach w Kopenhadze, Polska zamknęła negocjacje z
Unią Europejską. Uzgodniono między innymi dodatkowy miliard euro
bezpośredniej pomocy finansowej dla Polski, utrzymanie 7%
podatku VAT na materiały budowlane i mieszkania, większe limity
sprzedaży polskiego mleka oraz wyższe dopłaty dla rolnictwa.
Proces przystosowania polskiego rolnictwa do wymogów Unii
oznacza konieczność modernizacji wsi i rolnictwa, a w
szczególności wzrostu efektywności i konkurencyjności produkcji
rolnej oraz odpływu ludności rolniczej do zawodów
pozarolniczych. Polscy rolnicy są ta grupą zawodową, która
najbardziej obawia się skutków przystąpienia Polski do Unii.
Pozytywne zakończenie negocjacji
we wszystkich rozdziałach oznaczało przygotowanie traktatu
akcesyjnego. Jego projekt przygotowała Komisja Europejska i
zaakceptował Parlament. Traktat został przyjęty w ramach
Międzynarodowej Konferencji akcesyjnej.
Podpisanie traktatu nastąpiło 16 kwietnia 2003 r. w
Atenach. Zaczął obowiązywać po ratyfikacji przez Polskę i
wszystkie kraje członkostwa Unii.
W Polsce w dniach 7-8 czerwca 2003 odbyło się referendum
akcesyjne, w którym frekwencja wyniosła 58,8%. Za przystąpieniem
do unii wypowiedziało się 77,5% głosujących. Pełne członkostwo
Polski i pozostałych krajów kandydackich nastąpiło 1 maja 2004
roku.
Autor: Michał Łęski |
